EO Boekenwijzer
Start Omhoog NRC Handelsblad NRC Handelsblad EO Boekenwijzer Trouw Friesch dagblad Reform. Dagblad 1 Reform. Dagblad 2 RKNieuws.net De geheimen van Maria Magdalena Achtergronden Da Vinci Code gnosticisme Times of London Weekly Standard Catholic News Service Chicago Sun-Times New York Daily News CNN Crisis The Da Vinci Hoax Envoy Haaretz Daily Introvigne Our Sunday Visitor Pittsburgh Post-Gazette

 

Start
Omhoog

EO Boekenwijzer

Radio 1 (747 AM), 4 juli 2004, 22.37 uur

'De Da Vinci Code', razend spannende belediging van het christendom

Arnold van Heusden

Als mensen door dit boek van hun geloof afvallen, hebben ze te weinig in de Bijbel gelezen. Geruststellende woorden van EA-directeur Arnold van Heusden (foto). Samen met drs. Pieter van Kampen las hij Dan Browns geruchtmakende bestseller 'De Da Vinci Code'. "Daarin worden zo ongeveer alle ketterijen uit de complete kerkgeschiedenis als hapklare brokken aan de lezer gevoerd," aldus Pieter van Kampen die zich boos gemaakt heeft om deze roman. Ook Arnold vindt dat Dan Brown onacceptabel ver gaat. Op 4 en 11 juli praat Arie Verhoef met hen in Boekenwijzer over deze razend spannende thriller vol venijn richting de kerk en met name richting de Rooms-katholieke lekenorganisatie Opus Dei.

"Ik vloog laatst van Engeland terug naar Amsterdam en in de vertrekhal leek het wel of zo ongeveer iedereen met 'De Da Vinci Code' onder de arm liep." Arnold van Heusden is verbaasd over dit grote succes, omdat de geloofwaardigheid van de plot veel te wensen over laat. Een boekhandelaar in de Gelderse Vallei geeft aan dat de thriller bij hem helemaal niet zo goed loopt, maar dat hij veel enthousiastere verhalen hoort van zijn collega's uit de grote stad.

De Mona Lisa (1503-1506), geschilderd
door de Italiaanse kunstenaar Leonardo
da Vinci, is een topstuk van de Italiaanse
renaissance. Het is beroemd om de
glimlach, het sfumato en de
geheimzinnige achtergrond.
(Musťe du Louvre in Parijs).

Waar gaat deze roman dan over? Hoofdpersoon is Robert Langdon. Hij is hoogleraar in de religieuze symboliek. Wanneer hij voor een lezing even in Parijs is, wordt hij uit zijn bed gebeld door rechercheur Bezu Fache. Die haalt hem naar het Louvre waar vlak bij de Mona Lisa van Leonardo Da Vinci het lijk gevonden is van de hoofdconservator van het Louvre. Nadat die dodelijk verwond werd door zijn aanvaller heeft hij in symboolschrift een laatste boodschap bij zijn lichaam achtergelaten. De laatste woorden zijn "Robert Langdon". Op basis daarvan wordt de hoogleraar de belangrijkste verdachte van Bezu Fache.Op een merkwaardige manier krijgt Langdon in het Louvre steun van een Parijse politieagente, gespecialiseerd in het decoderen van geheimschrift, Sophie Neveu. Toevallig is zij de kleindochter van de vermoorde conservator. Langdon en Neveu slagen erin om aan de greep van Fache te ontkomen. Samen gaan zij op zoek naar de werkelijke dader, op de hielen gezeten door zo ongeveer de hele Parijse politiemacht. Vaak weten zij ternauwernood te ontkomen aan de lange arm van Bezu Fache. Op dat punt wordt de plot gaandeweg het verhaal steeds ongeloofwaardiger. Maar in een spannend boek wil je een beetje spektakel graag op de koop toe nemen...

Het tweetal Langdon-Neveu ontdekt dat de conservator grootmeester is geweest van een geheim genootschap. Leonardo Da Vinci was dat vroeger ook geweest. Dat genootschap de 'Priorij van Sion' beheert het geheim van de graal. Als dat ooit openbaar zou komen, zou dat funest zijn voor de christelijke kerk. Om te voorkomen dat de Priorij van Sion het geheim zal openbaren, wil de conservatieve Rooms-katholieke lekenorganisatie Opus Dei, met een hoofdkwartier in New York, de vindplaats van de graal te weten komen. Een geestelijk onvolwaardige albino dwingt de vier grootmeesters van de Priorij van Sion om de vindplaats aan hem prijs te geven, waarna hij in opdracht van Opus Dei de vier vermoordt. Zijn laatste slachtoffer was de conservator van het Louvre. Maar de opgegeven vindplaats blijkt een afleidingstruc te zijn. Iedereen probeert vervolgens als eerste de graal te vinden.

Op dit punt in de roman neemt Dan Brown steeds meer docerende passages op in zijn verhaal. De Graal is niet de beker waarmee Christus het laatste avondmaal bediend heeft en waarin zijn bloed is opgevangen. Dat heeft de kerk ervan gemaakt om het werkelijke geheim van de christelijke godsdienst in de doofpot te stoppen. Volgens Dan Brown heeft Jezus iets totaal anders willen doorgeven aan zijn volgelingen: het hart van zijn leer zou de vruchtbaarheid geweest zijn. De graal is de kelk, het symbool van de baarmoeder. Jezus zou getrouwd geweest zijn met Maria Magdalena en ze zouden samen kinderen hebben gekregen die de stamvaders zijn geworden van de Merovingers, de familie waaruit Karel de Grote is voortgekomen.
Met allerlei argumenten wil Dan Brown aantonen dat de andere discipelen en de latere kerkvorsten geen middel onbetuigd hebben gelaten om deze laatste wil van Jezus te ontkrachten. De kerk drukte Maria Magdalena het stempel op dat zij een hoer was. De kerk heeft met zeer vrouwonvriendelijke uitspraken geprobeerd om de rol van de vrouw in de kerk te elimineren. Dan Brown laat een personage in zijn thriller omstandig uitleggen hoe de kerk de macht wilde consolideren door de mens Jezus tot Zoon van God uit te roepen. Een politieke zet, volgens Dan Brown, die ontkent dat Jezus God is.

De auteur vergast zijn lezers, die helemaal in de ban zijn van de spannende plot, op deze en nog veel meer ketterijen. Opus Dei probeert ten koste van alles te voorkomen dat deze 'doofpotaffaire' na eeuwen alsnog aan het licht komt. Daarbij schuwt de lekenorganisatie zelfs moord als middel niet. In een officiŽle reactie liet een woordvoerder van Opus Dei weten: "We benadrukken dat 'De Da Vinci Code' een fictief werk is. Iedere andere voorstelling van zaken is een misleiding van de lezer en een belediging van het christendom en de Rooms-katholieke Kerk." Arnold van Heusden en Pieter van Kampen zijn het erover eens dat Dan Brown met zo'n reactie er makkelijk vanaf komt. Een proces wegens smaad en valsheid in geschrifte zou realistisch zijn door de eenzijdige een zeer gnostisch gekleurde research die ten grondslag ligt aan deze thriller.

Brown weet zijn lezers slim te bespelen. Hij zaait met bepaalde opmerkingen twijfel bij de lezer. Een voorbeeld: Brown laat zijn hoofdpersoon Robert Langdon doceren dat de Italiaanse schilder Leonardo Da Vinci ook grootmeester is geweest van de Priorij van Sion en dat hij in zijn werk allerlei aanwijzingen verstopt heeft over de vruchtbaarheidscultus die Jezus wilde. Als voorbeeld noemt Langdon het wereldberoemde doek 'Het laatste avondmaal' van Da Vinci. Jezus zit met zijn discipelen aan tafel en gebruikt daar de maaltijd voordat hij naar de Hof van de Olijven gaat. Zo wilde de kerkelijke opdrachtgevers het hebben. Maar, beweert Langdon, als je goed kijkt zie je dat de persoon die aan Jezus' rechterhand zit niet een discipel is maar een vrouw, Maria Magdalena... Wie vervolgens de moeite neemt om in een kunstboek dit schilderij op te zoeken, moet Langdon tegen wil en dank gelijk geven. En als hij hier gelijk heeft, zal de rest ook wel kloppen... Zo palmt de auteur zijn lezers in voor wie in de loop van het verhaal niets meer overblijft van de geloofwaardigheid van de kerk en de houdbaarheid van de christelijke leer.

Tenzij die lezer zelf de research over gaat doen en tot de ontdekking komt dat Dan Brown de geschiedenis volledig naar zijn hand zet.

Een aantal tekeningen (in de Accademia te VenetiŽ, de Brera te Milaan,
de Royal Library van Windsor) getuigt van de aandachtige voorbereidingen
voor het Laatste Avondmaal (1495Ė1498; Santa Maria delle Grazie, Milaan; muurschilderingen),
dat door Leonardo, in tegenstelling tot de gangbare opvattingen, vooral vanuit psychologisch
standpunt vertolkt werd. Nieuw is ook, dat alle figuren tezamen achter de tafel zitten, inclusief Judas,
die tevoren steeds geÔsoleerd tegenover de anderen was opgesteld. Omdat da Vinci experimenteerde
met de materialen (hij gebruikte niet de frescotechniek, maar olieverf en tempera),
moest de wandschildering vele malen worden gerestaureerd. Bij de laatste restauratie, aan het eind
van de 20ste eeuw, werden de restanten van alle vorige restauraties weggehaald.
Deze restauratie is daarom omstreden.
Klik op de figuur voor een vergroting.
Klik
hier voor een 16de eeuwse kopie (olieverf op canvas).

Er is niet zo heel veel voor nodig om een consumptief ingestelde lezer te beÔnvloeden. Je hoeft alleen maar een thriller te schrijven met een zeer spannende plot en die vol te stoppen met ketterijen die de lezer toch niet op hun merites zal onderzoeken. Maar zoals de plot wint aan ongeloofwaardigheid, zo zullen ook gelovigen deze thriller na lezing als "een aaneenrijging van onzin" (Pieter van Kampen) van zich wegdoen. En wie al ernstig aan het twijfelen gebracht wordt, kent zijn Bijbel niet (Arnold van Heusden).

In Boekenwijzer praat Arie Verhoef twee afleveringen lang met Pieter en Arnold om een goed beeld te kunnen verschaffen over de werkwijze van Dan Brown en het dwaalspoor dat hij uitzet.

 

Opus Dei - Escriva Works - Romana - heilige Jozefmaria - De Boog 
Gegevens over Opus Dei 
Vaticaan - Katholiek Nederland

Nedstat Basic - Gratis web site statistieken
Eigen homepage website teller